Z czego robi się oleje roślinne?

Co to jest śruta i do czego jest używana
Co to jest śruta i do czego jest używana?
12 października 2019
Olej czy oliwa co zdrowsze
Olej czy oliwa – co zdrowsze?
2 listopada 2019

Z czego robi się oleje roślinne?

Z czego robi się oleje roślinne

Oleje są jednym z ważnych składników diety człowieka oraz zwierząt. Do ich produkcji wykorzystuje się różnego rodzaju rośliny oleiste. Z czego dokładnie wytwarza się oleje? Zapraszamy do sprawdzenia!

Czym są rośliny oleiste?

Roślinami oleistymi nazywa się grupę roślin, które uprawiane są z powodu ich wysokiej zawartości tłuszczu. Zawierają one dużą ilość wartościowych kwasów tłuszczowych – stanowią one nawet od 15% do nawet 70% ich masy.

Wytwarzane z roślin oleistych tłuszcze roślinne mogą różnić się swoim składem oraz konsystencją. Gdy są płynne, nazywane są olejami roślinnymi. Mogą one posiadać także postać stałą i rozpuszczać się w wyższej temperaturze.

Rośliny oleiste posiadają bardzo szerokie zastosowanie w różnych dziedzinach działalności człowieka. Konkretne zastosowanie roślin oleistych zależne są przede wszystkim od ich typu, który determinuje ich właściwości.

Przykładowe zastosowanie roślin oleistych:

  • przemysł spożywczy – do spożycia bezpośredniego, jako dodatek w przemyśle piekarniczym, cukierniczym, konserwowym
  • przemysł rolniczy – jako dodatek paszowy dla zwierząt
  • przemysł chemiczny – do wytwarzania farb, lakierów, smarów, biopaliw, środków ochrony roślin
  • przemyśl farmaceutyczny – do produkcji leków, suplementów diety
  • przemysł kosmetyczny – do wytwarzania kosmetyków, na przykład olejów, kremów, balsamów, maseł pielęgnacyjnych

Jak pozyskuje się olej z roślin oleistych?

Produkcja tłuszczu roślinnego z roślin oleistych najczęściej następuje na skutek procesu tłoczenia. Również wykorzystuje się metody ekstrakcyjne, podczas których stosowane są rozpuszczalniki.

Najbardziej wartościowe są oleje tłoczone na zimno i nierafinowane. Powinny być one składnikiem każdej diety. Zawierają nie tylko wartościowe, nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), w tym kwasy tłuszczowe omega-3 oraz omega-6, lecz także bogactwo witamin i minerałów. Takie oleje przeznaczone są do stosowania na zimno.

Również oleje mogą być poddawane procesom rafinacji, które pozbawiają ich głównych wartości odżywczych, w tym NNKT oraz witamin i minerałów, lecz podwyższają ich odporność na wysokie temperatury. Na takich tłuszczach można bezpiecznie smażyć, piec, grillować.

Rośliny oleiste i produkowane z nich oleje – przegląd

Do roślin oleistych zalicza się ponad 200 różnych gatunków roślin. Są one zróżnicowane w zależności od regionu świata. Jakie rośliny oleiste najczęściej wytwarza się w Polsce? Zachęcamy do zapoznania się z naszym przeglądem!

Rzepak – olej rzepakowy

To jeden z najczęściej spotykanych typów olejów roślinnych, który posiada szerokie zastosowanie w różnych branżach. Polska jest jednym z ważnych producentów oleju z rzepaku.

Olej rzepakowy jest bogatym źródłem wartościowych kwasów tłuszczowych, w tym kwasu omega-3. Ma go więcej niż oliwa! Oferowany głównie jako olej rafinowany. Służy do obróbki potraw w wysokich temperaturach.

Warto także zaznaczyć, że olej rzepakowy używany jest również jako surowiec do produkcji biodiesla – biopaliwa stosowanego jako dodatek do oleju napędowego.

Słonecznik – olej słonecznikowy

Drugim popularnym typem rośliny oleistej w Polsce jest olej słonecznikowy. Ten olej wytwarzany jest z nasion słonecznika, który zostały sprowadzony do Europy przez Hiszpanów.

Najczęściej olej słonecznikowy stosowany jest podobnie jak olej rzepakowy. Poddawany jest procesom rafinacji.

Len – olej lniany

W Polsce popularny jest także olej lniany, czyli pozyskiwany z nasion lnu zwyczajnego. Olej ten jest znany już od wieków – używany był między innymi w starożytnym Egipcie. Współcześnie najczęściej stosowany jest do celów spożywczych, a także przemysłowych.

Olej lniany, zwłaszcza tłoczony na zimno i nierafinowany posiada bardzo dużo wartościowych kwasów tłuszczowych omega-3 o długim okresie przydatności. To właśnie z niego produkowany jest popularny olej budwigowy, który stosowany jest jako suplement diety.

Konopie – olej z konopi, olej konopny

W Polsce produkuje się również olej konopny, który powstaje z konopi siewnych. Posiada charakterystyczny, zielonkawy kolor, a także korzenno-orzechowy zapach i lekko gorzki smak.

Warto wskazać, że olej konopny jest bardzo często używany jako surowiec kosmetyczny. Ze względu na swój skład jest polecany dla osób z zapaleniami skórnymi, AZS, trądzikiem.

Pestki dyni – olej z pestek dyni

Olej wyciskać można również z pestek dyni. Proces produkcji polega wówczas na tłoczeniu na zimno nieprażonych pestek. Efektem jest olej o orzechowym zapachu i smaku, który ceniony jest jako dodatek kulinarny do stosowania do sałatek, zup.

Olej z pestek dyni posiada duże ilości wartościowych kwasów tłuszczowych, a także witamin i minerałów.

Czarnuszka – olej z czarnuszki

Na uwagę zasługuje także olej z czarnuszki, który powstaje z nasion czarnuszki siewnej. To olej o korzennym, gorzkawym smaku, który ma ciemnobrązowy kolor. Aby złagodzić jego smak, można wymieszać go z innym olejem, na przykład słonecznikowym.

Jest znany jako silny antyoksydant – przeciwutleniacz, a także zawiera wiele innych, wartościowych składników w diecie.

Olej z czarnuszki również używany jest w przemyśle kosmetycznym oraz farmaceutycznym.

Oleje tłoczy się też z poniższych roślin:

  • soja
  • mak
  • oliwki europejskie
  • orzechy ziemne
  • orzechy włoskie
  • migdałowiec
  • winorośl
  • sezam
  • palma olejowa
  • bawełna
  • rącznik pospolity – olej rycynowy

Szeroka gama roślin oleistych powoduje, że do dyspozycji mamy tak wiele różnych olejów!